eGFR Hesaplayıcı

eGFR Nedir?

Tahmini Glomerüler Filtrasyon Hızı (eGFR), böbreklerinizin kanınızdaki atıkları ne kadar iyi filtrelediğinin sayısal tahminidir; vücut yüzey alanının 1,73 metrekaresine düşen dakika başına mililitre cinsinden ölçülür (mL/dak/1,73m²). Serum kreatinin konsantrasyonu, kas metabolizmasının bir parçası olan madde, yaş, cinsiyet ve ırk kullanılarak hesaplanır.

Böbreklerin birincil işlevi, atık maddeler, fazla su ve diğer safsızlıkları çıkarmak için günde yaklaşık 180 litre kanı filtrelemektir. Sağlıklı bir eGFR tipik olarak 90 veya daha yüksektir. 60 mL/dak/1,73m² altındaki değerler kronik böbrek hastalığını (CKD) gösterebilir ve sağlık hizmet sağlayıcısının değerlendirmesini gerektirir.

Formül: CKD-EPI 2021 Denklemi

CKD-EPI 2021 kreatinin denklemi, klinik uygulamada eGFR hesaplaması için geçerli standarttır:

eGFR = 142 × (Scr/λ)^α × (0,9938)^yaş × 0,942^(kadın ise) × C_ırk

Burada:

• Scr = serum kreatinin (mg/dL)
• λ = kadınlar için 0,7, erkekler için 0,9
• α = kadınlar için -0,302, erkekler için -0,241
• Yaş yıl cinsinden
• Irk katsayısı: Siyah bireyler için 1,012, diğerleri için 1,0

Hesaplayıcıyı Nasıl Kullanılır

1. Serum kreatinin seviyesi girin: Bu, bir kan testinden ölçülür. Doktor bu değeri mikromol/litre (µmol/L) cinsinden verecektir. Yaygın normal aralıklar erkekler için 60–110 µmol/L, kadınlar için 45–90 µmol/L’dir.

2. Yaşınızı girin: Yaşınızı tam yıl olarak belirtin. Denklem 18–120 yaş için geçerlidir. eGFR doğal olarak yaşla birlikte, 30 yaşından sonra yaklaşık olarak yılda 1 mL/dak/1,73m² oranında azalır.

3. Cinsiyetinizi seçin: Biyolojik cinsiyetinizi seçin. Cinsiyet eGFR hesaplamasını etkiler, çünkü kadınların tipik olarak erkeklere göre daha düşük kas kütlesi vardır.

4. Irk/etnik kökeni seçin: CKD-EPI 2021 denklemi isteğe bağlı bir ırk ayarlaması içerir. Bu, popülasyonlar arasında kreatinin metabolizmasında farklılıkları gösteren epidemiyolojik verilere dayanır. Siyah veya Afrika Amerikalı olarak tanımlıyorsanız “Siyah” seçin; aksi takdirde “Diğer”i seçin.

5. Sonuçları alın: Hesaplayıcı eGFR değerini ve karşılık gelen CKD evresini, ayrıca bir risk seviyesi sınıflandırmasını gösterir.

CKD Evreleri

Kronik Böbrek Hastalığı eGFR’ye göre 5 evreye ayrılır:

• Evre 1 (eGFR ≥90): Normal veya yüksek böbrek işlevi. Böbrekler iyi çalışıyor. Tipik olarak belirti yok.
• Evre 2 (eGFR 60–89): Hafif azalmış böbrek işlevi. Erken CKD olabilir, ancak hasar minimaldir.
• Evre 3a (eGFR 45–59): Orta düzey azalmış böbrek işlevi. CKD mevcuttur; izleme ve yönetim önemli hale gelir.
• Evre 3b (eGFR 30–44): Orta ila şiddetli azalmış böbrek işlevi. Düzenli kontroller ve ilaç yönetimi gerekebilir.
• Evre 4 (eGFR 15–29): Ciddi şekilde azalmış böbrek işlevi. Yakın izleme, ilaçlar ve diyetetik ayarlamalar tipik olarak gereklidir; nefroloji uzmanına yönlendirme önerilir.
• Evre 5 (eGFR <15): Böbrek yetmezliği (son dönem böbrek hastalığı). Diyaliz, böbrek nakli veya palyatif bakım tipik olarak gereklidir.

Örnekler

Örnek 1: Sağlıklı Yetişkin

40 yaşında serum kreatini 85 µmol/L olan bir erkek:

• eGFR ≈ 110 mL/dak/1,73m²
• Evre 1 (Normal)
• Müdahale gerekmez.

Örnek 2: Erken Dönem CKD

65 yaşında serum kreatini 110 µmol/L olan bir kadın:

• eGFR ≈ 55 mL/dak/1,73m²
• Evre 3a
• Düzenli izleme ve yaşam tarzı değişikliği önerilir.

Örnek 3: İleri Dönem CKD

72 yaşında serum kreatini 250 µmol/L olan bir erkek:

• eGFR ≈ 20 mL/dak/1,73m²
• Evre 4 (Ciddi azalma)
• Uzman bakım, ilaç incelemesi ve böbrek nakli hazırlığı gerekebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

S: Neden cinsiyet eGFR denkleminde önemli? C: Kadınların tipik olarak erkeklerden daha düşük kas kütlesi vardır, bu da daha düşük serum kreatini ile sonuçlanır. Denklem cinsiyetler arasında daha doğru tahminler için bunu dikkate alır.

S: eGFR’im normal ama kreatinin yüksek? C: eGFR ve kreatinin, özellikle sporcuların veya alışılmadık kas kütlesine sahip kişilerde farklılık gösterebilir. Endişeleriniz varsa doktorunuza danışın.

S: eGFR yanlış olabilir mi? C: Evet. eGFR bir tahmindir. Yaşlı bireyler, ekstrem vücut yapısı veya belirli durumları olanlarda daha az doğru olabilir. Doktor daha kesin ölçümler sipariş edebilir.

S: eGFR’im 60’ın altındaysa ne yapmalıyım? C: Doktorunuzla randevu alın. Temel nedenleri değerlendirip yönetim planı yapacaktır.

S: CKD iyileşebilir mi? C: Bazı erken dönem hasar, tedavi ile iyileşebilir veya stabilize olabilir, özellikle altta yatan neden (diyabet, hipertansiyon) kontrol altında alındığında. Ancak ileri CKD genellikle ilerleyicidir.

S: eGFR kreatinine göre daha mı iyi? C: Evet. eGFR yaş, cinsiyet ve vücut bileşimini dikkate alarak, salt kreatininden daha doğru bir resim sunar. Ancak her ikisi de kas kitlesinden etkilenebilir, bu nedenle zaman içinde takip etmek yararlıdır.